૧૫ દિવસીય FLN અહેવાલ સેટિંગ્સ

દિવસ ૧: અમારી શેરીની સફર (ગલી-મહોલ્લા દર્શન)
આજે શાળાના તમામ બાળકો સાથે (બાલવાટિકા થી ધોરણ ૫) 'અમારી શેરીની સફર' એટલે કે ગલી-મહોલ્લા દર્શનનું ખૂબ જ સુંદર અને આયોજનબદ્ધ કાર્યક્રમ કરવામાં આવ્યો હતો. શિક્ષકો અને મોટા વિદ્યાર્થીઓના સચોટ માર્ગદર્શન હેઠળ નાના બાળકોએ એક હરોળમાં ચાલીને ખૂબ જ સલામતી સાથે શેરીની ટૂંકી સફર કરી હતી. આ સફર દરમિયાન બાળકોએ રસ્તામાં આવતી વિવિધ વસ્તુઓ જેવી કે અલગ અલગ પ્રકારના રંગબેરંગી ઘરના દરવાજા, રસ્તાની બંને બાજુ ઉગેલા મોટા ઝાડ, નાની-મોટી દુકાનો અને ગાય-કૂતરા જેવા પાલતુ પ્રાણીઓનું બારીકાઈથી અવલોકન કર્યું હતું અને તેની મૌખિક ગણતરી પણ કરી હતી. શેરીમાં મળેલા ગામના વડીલો, દુકાનદારો અને પડોશીઓને બાળકોએ સામેથી આદરપૂર્વક હાથ જોડીને 'નમસ્તે' કહીને સામાજિક મૂલ્યોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું હતું. ધોરણ ૩ થી ૫ ના મોટા બાળકોએ શેરીનો સાદો નકશો પોતાની નોટબુકમાં દોરીને દુકાનદારોને કેટલાક રસપ્રદ પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા. આ સમગ્ર પ્રવૃત્તિથી બાળકોમાં ૧ થી ૨૦ ની ગણતરીની સમજ પાકી થઈ. વાસ્તવિક દુનિયા સાથે જોડાઈને મૌખિક ભાષા વિકાસ અને પ્રાથમિક નકશાની સમજ પણ કેળવાઈ હતી.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
(ઊભો/Portrait)
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
(ઊભો/Portrait)
દિવસ ૨: ધ્વનિ સફર (અવાજોની ઓળખ)
બાળકોની શ્રવણ શક્તિ, ધ્યાન અને એકાગ્રતામાં વધારો કરવાના ઉદ્દેશ્યથી આજે વર્ગખંડમાં 'ધ્વનિ સફર' નામની એક અનોખી અને શાંતિદાયક પ્રવૃત્તિ યોજવામાં આવી હતી. સૌપ્રથમ તમામ બાળકોએ વર્ગખંડમાં પોતાની જગ્યા પર બેસીને, આંખો બંધ કરીને મેડિટેશનની મુદ્રામાં પૂરી ૧ મિનિટ સુધી સંપૂર્ણ શાંતિ જાળવી. ત્યારબાદ તેઓએ પોતાની આસપાસના વિવિધ અવાજોને એકદમ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવાનો પ્રયાસ કર્યો. બાળકોએ શાળાની બહાર આવતો પક્ષીઓનો કલશોર, પવનથી હલતા પાંદડાઓનો સુસવાટો, પસાર થતા વાહનોના હોર્નનો અવાજ અને શેરીમાં વેચવા આવનાર ફેરીવાળાઓની લાક્ષણિક બોલીને ધ્યાનથી સાંભળીને નોંધી હતી. ત્યારબાદ ૫ મિનિટ માટે વર્ગખંડની બહાર મેદાનમાં અને અંદર જુદી-જુદી જગ્યાએથી આવતા અવાજોનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. શિક્ષકના માર્ગદર્શનથી બાળકોએ આ અવાજોને 'કુદરતી અવાજો' અને 'માનવસર્જિત અવાજો' એમ બે વિભાગમાં ખૂબ સુંદર રીતે વર્ગીકૃત કર્યા હતા. ગણિત વિષયને સાંકળીને મોટા બાળકોએ આ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને બોર્ડ પર સાદો ગ્રાફ પણ બનાવ્યો હતો. છેલ્લે 'સૌથી શાંત ખૂણો કયો?' રમત રમાડવામાં આવી હતી.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૩: બજારની સફર (ઘરના બજેટ તરફ પ્રથમ પગલું)
આજના દિવસે બાળકોને નાનપણથી જ વ્યવહારિક ગણતરી અને નાણાકીય લેવડદેવડની ઊંડી સમજ આપવા માટે 'બજારની સફર' પ્રવૃત્તિ ખૂબ જ રસપ્રદ રીતે કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતમાં બાળકોને નજીકની ૧-૨ કરિયાણા અને શાકભાજીની દુકાનોની પ્રત્યક્ષ મુલાકાતે લઈ જવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ વર્ગખંડમાં જ ચિત્રો, જૂના રમકડાં, ફળ-શાકભાજીના મોડેલ અને ખાલી ડબ્બાઓનો ઉપયોગ કરી એક આબેહૂબ 'નકલી બજાર' (Mock Market) ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું. ધોરણ ૩ થી ૫ ના બાળકોએ ખરીદનાર અને વેચનારની અલગ-અલગ ભૂમિકા ઉત્સાહભેર ભજવી હતી. તેઓએ કાગળની નકલી ચલણી નોટોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. કોઈપણ ૩ વસ્તુઓની કિંમત પૂછીને નોંધી, સાદું બિલ બનાવ્યું અને તેના સચોટ સરવાળા કર્યા હતા. વેપારી સાથે ટૂંકી મુલાકાત કરીને વસ્તુઓની કિંમતની સરખામણી કેવી રીતે કરવી અને બાકીના પૈસા (Change) કેવી રીતે ગણવા તે પ્રત્યક્ષ રીતે શીખ્યા. આ પ્રવૃત્તિ થકી બાળકોમાં ગણતરી, સરવાળા-બાદબાકી અને નાણાંની સમજ દ્રઢ થઈ હતી. મોટા બાળકોએ નાના બાળકોને 'ખરીદી રમત'માં ખૂબ સારી રીતે માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૪: વડીલોની વાતો
પરિવારના અને સમાજના વડીલો પ્રત્યે આદરભાવ જાગૃત કરવા અને આપણી સમૃદ્ધ લોકસાહિત્યની પરંપરાનું જતન કરવા આજે શાળામાં 'વડીલોની વાતો' નો એક અદભુત અને ભાવનાત્મક કાર્યક્રમ યોજાયો હતો. ગામના કેટલાક પ્રતિષ્ઠિત વડીલો અને બાળકોના દાદા-દાદીને શાળામાં વિશેષ મહેમાન તરીકે આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા. વડીલોએ બાળકોને સંસ્કાર આપતી જૂની અને બોધદાયક ટૂંકી લોકકથાઓ, પંચતંત્રની વાર્તાઓ તેમજ અવાજના ઉતાર-ચઢાવ સાથે સુંદર હાલરડાં સંભળાવ્યા હતા, જે સાંભળીને બાળકો મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા હતા. ત્યારબાદ 'સ્ટોરી મેટ' પર ગોળાકારમાં બેસીને બાળકોએ આ સાંભળેલી વાર્તાઓનું પોતાના માસૂમ શબ્દોમાં અને અભિનય સાથે પુનરાવર્તન કર્યું હતું. મોટા વિદ્યાર્થીઓએ વડીલોને તેમના બાળપણની રમતો અને જૂના સમયની જીવનશૈલી વિશે ૩ રસપ્રદ પ્રશ્નો પૂછીને તેમની ટૂંકી મુલાકાત લીધી હતી અને ૪ થી ૫ વાક્યમાં વાર્તા નોટબુકમાં નોંધી હતી. આ પ્રવૃત્તિ દ્વારા બાળકોમાં ધ્યાનથી સાંભળવાની ધીરજ અને સ્પષ્ટ બોલવાનો આત્મવિશ્વાસ વધ્યો.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૫: ઘરનો હિસાબ ખૂણો
ગણિત વિષયને માત્ર પાઠ્યપુસ્તક પૂરતો સીમિત ન રાખતા તેને રોજિંદા વ્યવહારિક જીવન સાથે સાંકળતી 'ઘરનો હિસાબ ખૂણો' પ્રવૃત્તિ આજે વર્ગમાં અત્યંત ઉત્સાહપૂર્વક કરવામાં આવી હતી. અગાઉથી આપેલી સૂચના મુજબ બાળકો પોતાના ઘરેથી ૫ નાની અને સુરક્ષિત ચીજવસ્તુઓ (જેવા કે શર્ટના જૂના બટન, બોટલના રંગબેરંગી પ્લાસ્ટિકના ઢાંકણાં, રબર વગેરે) લઈને આવ્યા હતા. સૌપ્રથમ આ વસ્તુઓને તેમના રંગ અને કદ પ્રમાણે અલગ અલગ ગોઠવી વર્ગીકરણ કર્યું, ત્યારબાદ તેના ૨-૨ કે ૫-૫ ના જૂથ બનાવીને જૂથ-ગણતરી નો ખ્યાલ સ્પષ્ટ કર્યો. ત્યારબાદ શિક્ષકની મદદથી બાળકોએ ઘરનું સાદું બિલ અને પાવતી જાતે બનાવીને તેમાં વસ્તુનું નામ અને કાલ્પનિક રકમ લખી ઊભો સરવાળો કરવાની ગણતરી કરી. આ ઉપરાંત વર્ગખંડમાં "જરૂરિયાત સામે ઇચ્છાઓ (Needs vs Wants)" વિષય પર એક ખૂબ જ અર્થસભર ચર્ચા કરવામાં આવી. કઈ વસ્તુ ખરેખર જીવન માટે જરૂરી છે અને કઈ વસ્તુ માત્ર શોખ માટે છે તે અંગે બાળકોએ પોતાના સ્વતંત્ર વિચારો રજૂ કર્યા.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૬: પાણી રક્ષક
"જળ એ જ જીવન છે" તે મહામૂલા સૂત્રને સાર્થક કરવા અને નાનપણથી જ પર્યાવરણ પ્રત્યે સંવેદનશીલ જાગૃતિ લાવવા માટે આજે શાળામાં 'પાણી રક્ષક' અભિયાન હાથ ધરાયું હતું. બાળકોએ શાળાના પાણીના તમામ સ્ત્રોત એટલે કે પીવાના પાણીની પરબ, નળ અને છત પરની પાણીની ટાંકીની પ્રત્યક્ષ મુલાકાત લીધી. પાણી નદી/તળાવથી આપણા ઘર સુધી કેવી રીતે આવે છે અને ગટર વાટે ક્યાં જાય છે તે અંગે 'પાણીની સફર' દર્શાવતો એક નાનકડો અને જ્ઞાનવર્ધક અભિનય રજૂ કર્યો હતો. શાળા અને ઘરના ૨-૩ સ્થળોએ લીકેજ તપાસવામાં આવ્યું અને ટપકતા નળ નીચે પ્લાસ્ટિકનો મગ કે ડોલ મૂકીને તેમાં ૧ કલાકમાં કેટલા મગ પાણી ભરાય છે તેની ગણતરી કરી પાણીના વ્યયનો અંદાજ મેળવ્યો હતો. બધા વિદ્યાર્થીઓએ એકસાથે હાથ લંબાવીને "હું પાણીનો બગાડ ક્યારેય નહીં કરું" તેવી "પાણી બચાવો" ની પ્રતિજ્ઞા લીધી. ગણિત કૌશલ્યના વિકાસ માટે બાળકોએ ૫૦ મિલી, ૧૦૦ મિલી અને ૨૫૦ મિલી ના માપિયાનો જાતે પ્રત્યક્ષ ઉપયોગ કર્યો અને પ્રવાહીનું સચોટ માપન (Capacity) સ્પષ્ટ કર્યું.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૭: રંગોળી ગણિત
ચિત્રકલાની સર્જનાત્મકતા અને ગણિતના તર્કનો સુંદર સમન્વય દર્શાવતી અદભુત 'રંગોળી ગણિત' પ્રવૃત્તિ આજે શાળાના ખુલ્લા પ્રાંગણમાં મોટા પાયે યોજાઈ હતી. બાળકોએ વિવિધ રંગના ચોક અને આસપાસના બગીચામાંથી એકઠી કરેલી ફૂલોની રંગબેરંગી પાંખડીઓનો ઉપયોગ કરીને સાદી પુનરાવર્તિત ભાત (Repeating Pattern) બનાવી હતી. ઉદાહરણ તરીકે લાલ પાંખડી-વાદળી ચોક-લાલ પાંખડીના ક્રમમાં ગોઠવણી કરી હતી. ત્યારબાદ આ રંગોળીમાં મૂકેલા રંગના ટપકાં ગણીને ગણતરીનું જ્ઞાન પાકું કર્યું. શિક્ષકે જમીન પર ટપકાંની મોટી ગ્રીડ (Dot Grid) બનાવી આપી હતી, જેના પર બાળકોએ સમપ્રમાણતા (Symmetry - ડાબી અને જમણી બાજુ સરખી) ધ્યાનમાં રાખીને એકદમ સંતુલિત અને સુંદર ભૌમિતિક રંગોળીની રચના કરી હતી. આ રસપ્રદ પ્રવૃત્તિ દરમિયાન બાળકોએ રમતા-રમતા ત્રિકોણ, ચોરસ, લંબચોરસ અને વર્તુળ જેવા ભૌમિતિક આકારોની સચોટ ઓળખ મેળવી અને ભાત બનાવવાનો નિયમ ખૂબ જ સરળતાથી પ્રેક્ટિકલ રીતે શીખ્યા. આખો વર્ગ સંયુક્ત રીતે 'આંગણા-રંગોળી' બનાવીને કલાત્મકતાનો ઉત્તમ પરિચય આપતો જોવા મળ્યો હતો.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૮: શેરીનું લખાણ (અક્ષર-શબ્દ શોધ)
વિદ્યાર્થીઓનો ભાષા વિકાસ અને વાચન ક્ષમતાને ગોખણપટ્ટી વિના વધુ દ્રઢ કરવા માટે આજે રમત-ગમત સાથે 'શેરીનું લખાણ' (Environmental Print) પ્રવૃત્તિનું આયોજન કરવામાં આવ્યું. બાળકોને વર્ગની બહાર લઈ જઈ શાળાની દીવાલો, શેરીની દુકાનો અને આસપાસ લાગેલા પાટિયા તથા સૂચના બોર્ડ પર લખેલા શબ્દો બતાવવામાં આવ્યા. તેમાંથી પોતાના નામના અક્ષરો અને ઓળખીતા આકારના અક્ષરો (જેમ કે કાનો, માત્રા) શોધી બતાવવાનું કાર્ય સોંપાયું હતું. બાલવાટિકા અને ધોરણ ૧-૨ ના બાળકોએ આ શોધેલા અક્ષરોને સ્લેટ પર ૨-૩ વાર ખૂબ સુંદર અને મરોડદાર રીતે દોર્યા હતા. મોટા બાળકોએ નોટિસ બોર્ડ પરથી સૂચનાના ૫ નવા શબ્દોની નોટમાં નોંધ કરી અને તેનું સ્વર-વ્યંજન કે માત્રા મુજબ સુંદર વર્ગીકરણ કર્યું. અંતે, તમામ વિદ્યાર્થીઓએ ભેગા મળીને મોટા ચાર્ટ પેપર પર એક નાનું અને આકર્ષક 'શેરી અખબાર' પાનું તૈયાર કર્યું, જેમાં આજના સમાચારો અને આસપાસ જોયેલા શબ્દો લખ્યા, અને વર્ગ સમક્ષ ઊભા રહીને મોટેથી વાંચી સંભળાવ્યું. બાળકોમાં નવો આત્મવિશ્વાસ જોવા મળ્યો.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૯: વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ
બાળકોમાં છુપાયેલી રચનાત્મકતા, વૈજ્ઞાનિક અભિગમ (Scientific Temper) અને બારીક મોટર કૌશલ્યના વિકાસ માટે આજે 'વેસ્ટમાંથી બેસ્ટ' નામની અત્યંત રસપ્રદ અને ઉપયોગી પ્રવૃત્તિ યોજાઈ હતી. બાળકોએ પોતાના ઘરેથી અને આસપાસમાંથી ભેગા કરેલા નકામા કાર્ડબોર્ડ, પ્લાસ્ટિકની બોટલનાં ઢાંકણાં, જૂના વાયર, પૂંઠા અને અન્ય નકામી ગણાતી ચીજવસ્તુઓમાંથી શિક્ષકના માર્ગદર્શન હેઠળ સરસ અને આકર્ષક રમકડાં, પેન-સ્ટેન્ડ અને સુશોભનની વસ્તુઓ બનાવી હતી. ધોરણ ૩ થી ૫ ના મોટા વિદ્યાર્થીઓએ ૩ થી ૫ નકામી વસ્તુઓને જોડીને પૈડાંવાળી ગાડી, પવનચક્કી કે ત્રાજવા જેવું કામ કરતું (Working Model) મોડેલ જાતે તૈયાર કર્યું હતું. આ મોડેલની ચકાસણી કરી અને જ્યાં ખામી લાગી ત્યાં જાતે જ વિચાર કરીને જરૂરી સુધારા કર્યા, જેનાથી તેમની સમસ્યા ઉકેલવાની શક્તિ વધી. પ્રવૃત્તિમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી લગભગ ૫-૧૦ વસ્તુઓની યાદી નોટબુકમાં બનાવી રિસાયકલિંગનું મહત્વ સમજ્યા. છેલ્લે વર્ગમાં બધા બાળકોની કૃતિઓનો નાનકડો 'રમકડાં મેળો' ગોઠવ્યો, જેને સૌએ બિરદાવ્યો.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૧૦: માટીના રંગ અને આકારો
બાળકોને કુદરતની વધુ નજીક લઈ જવા, સ્પર્શ દ્વારા શિક્ષણ (Tactile Learning) અને પ્રયોગાત્મક અધ્યયન હેતુથી આજે વર્ગખંડમાં અને બહાર મેદાનમાં 'માટીના રંગ અને આકારો' ની મજેદાર પ્રવૃત્તિનું આયોજન થયું હતું. બાળકોએ ૨-૩ પ્રકારની અલગ અલગ માટી (જેમ કે ખેતરની કાળી માટી, નદીની રેતાળ માટી, કાંપવાળી માટી) ને પોતાના હાથથી સ્પર્શ કરી તેની નરમાશ કે બરછટતા અનુભવી તથા ભીની માટીની મીઠી ગંધ પારખીને તેની કુદરતી ઓળખ કરી. લીલી (ભીની) માટીને ગૂંદીને તેમાંથી બાળકોએ ગોળ, લાડુ, ચોરસ, રમકડાંના વાસણો અને અન્ય સુંદર આકારો જાતે બનાવ્યા અને ગર્વથી તે બનાવેલા આકારોના નામ બોલ્યા. અલગ-અલગ જગ્યાની માટીના નમૂના લઈને તેના રંગ અને પાણી શોષણ શક્તિ (કઈ માટી કેટલું પાણી પીવે છે?) નું પ્રત્યક્ષ વૈજ્ઞાનિક અવલોકન કર્યું. આ અવલોકનોની કોષ્ટકમાં (સ્થળ - રંગ - નરમ/કઠણ - પાણી શોષણ ક્ષમતા) વિગતવાર નોંધ કરી તારણ કાઢ્યું. અંતે સુંદર માટીકામ (નાના વાસણ, પ્રાણીઓના મોઢાં, ઝાડ) કરીને મોટા બાળકોએ નાના બાળકોને 'ભૌમિતિક આકાર' અને 'નામ' ની સમજ આપી.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૧૧: મારી શેરી નકશો
બાળકોમાં પોતાના આસપાસના વિસ્તારની સ્થાનિક ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ, અવકાશ-સમજ (Spatial Understanding) અને દિશાઓ તેમજ નકશાલેખનની પ્રાથમિક સમજ વિકસાવવા માટે આજે 'મારી શેરી નકશો' પ્રવૃત્તિ કરાઈ. નાના બાળકોએ શાળાના મેદાનમાં જમીન પર ઈંટો, પાન, ડાળીઓ અને કાંકરા ગોઠવીને 'મારું ઘર થી શાળા સુધીનો રસ્તો' દર્શાવતું કાલ્પનિક દ્રશ્ય બનાવ્યું. દરેક બાળકે પોતાનો આવવા-જવાનો રસ્તો, વચ્ચે આવતા વળાંક અને જાણીતી જગ્યાઓ અન્ય વિદ્યાર્થીઓ સમક્ષ સરળ શબ્દોમાં વર્ણવ્યા. ધોરણ ૪ અને ૫ ના મોટા વિદ્યાર્થીઓએ મોટા ચાર્ટ પેપર પર પોતાના મહોલ્લાનો કાગળ પર લેઆઉટ નકશો બનાવી તેમાં અગત્યના સ્થળો જેમ કે કરિયાણાની દુકાન, મંદિર/મસ્જિદ, પ્રાર્થનાસ્થળ, કૂવો અને બગીચો વગેરે દર્શાવ્યા. નકશામાં પ્રતીક અને લીજન્ડ (Legend - નિશાનીઓ) બનાવીને તેમજ એક સ્થળથી બીજા સ્થળ સુધીના ડગલાં ગણીને અંતર માપવાની અદ્ભુત અંદાજિત પ્રવૃત્તિ કરી. આધુનિક સમયમાં ટ્રાફિકના નિયમોને સાંકળીને "સુરક્ષિત રસ્તો કયો?" તે વિષય પર શિક્ષક સાથે ચર્ચા કરી નકશા અને દિશાઓની સમજ સ્પષ્ટ કરી હતી.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૧૨: ઘરનું ભોજન થાળ
શારીરિક આરોગ્ય, સાચું પોષણ અને સંતુલિત આહાર (Balanced Diet) અંગે બાળકોમાં નાનપણથી જ પાકી જાગૃતિ લાવવા માટે આજે શાળામાં 'ઘરનું ભોજન થાળ' નામની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પ્રવૃત્તિ યોજાઈ હતી. સૌપ્રથમ રાઉન્ડમાં વિદ્યાર્થીઓએ પોતપોતાનું મનપસંદ ઘરનું ભોજન (દાળ-ભાત, રોટલી-શાક વગેરે) વર્ણવ્યું. તેઓએ વિવિધ ખોરાકના ચિત્રો કાપીને કે પ્રત્યક્ષ ચીજવસ્તુઓને અનાજ, લીલા શાકભાજી, કઠોળ, દૂધની બનાવટો અને ફળના સમૂહ મુજબ અલગ-અલગ વર્ગીકૃત કરી ચાર્ટ પર ગોઠવ્યાં. ત્યારબાદ ગણિતના ડેટા-હેન્ડલિંગ (Data Handling) ના ભાગરૂપે, છેલ્લા ૩ દિવસ દરમિયાન પોતે ઘરે ખાધેલા ભોજનની યાદી નોટમાં નોંધી. આ ભોજનમાંથી કયા ખોરાકમાંથી વિટામિન, પ્રોટીન કે કાર્બોહાઇડ્રેટ મળે છે તે શિક્ષકે સરળ ભાષામાં સમજાવ્યું. પછી બાળકોએ જૂથ પ્રમાણે વર્ગીકરણ કરી તેનું સુંદર કોષ્ટક અને ક્લાસના મનપસંદ ખોરાકનો બાર-ગ્રાફ (Bar Chart) બનાવ્યો. તેના પરથી તારણ લખ્યું કે "શું આપણો ખોરાક પૂરતો હેલ્ધી છે કે આપણે જંક ફૂડ વધુ ખાઈએ છીએ?" આ પ્રવૃત્તિથી બાળકોમાં વર્ગીકરણ, આલેખની સમજ અને આરોગ્ય જાગૃતિનો અદભુત સમન્વય જોવા મળ્યો.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૧૩: મારી સફરની વાર્તા
બાળકોની અંદર રહેલી સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ, સામાજિક-ભાવનાત્મક વિકાસ (Socio-Emotional Development) અને પોતાની અંદર અનુભવાતી લાગણીઓના આદાનપ્રદાન માટે આજે ભાષા વિષય અંતર્ગત 'મારી સફરની વાર્તા' નામનું વિશેષ સત્ર યોજાયું હતું. બાળકોએ પોતાની તાજેતરની કોઈ યાદગાર સફર (જેવા કે કોઈ તહેવારનો મેળો, વેકેશનમાં મામાનું ગામ કે બજારની મુલાકાત) નું એક સુંદર અને રંગબેરંગી ચિત્ર ડ્રોઇંગ બુકમાં દોર્યું હતું. ચિત્રની નીચે માત્ર ૧ અથવા ૨ વાક્યમાં પોતાની ચોક્કસ લાગણી (દા.ત. "મને મેળામાં ચકડોળમાં ખૂબ મજા આવી", "મને ભીડ જોઈને બીક લાગી હતી") વ્યક્ત કરી. ભાષાની લેખન કળા વિકસાવવા ધોરણ ૪ અને ૫ ના બાળકોએ કાગળને વાળીને ૬ ચોકડાનું (6-panel) કોમિક જેવું સ્ટોરીબોર્ડ બનાવ્યું અને તેમાં ક્રમશઃ ચિત્ર દોરીને વાર્તાને અનુરૂપ વાક્યો લખ્યા. લાગણી દર્શાવતા શબ્દો (આનંદ, આશ્ચર્ય, ડર, ખુશી) પર ભાર મૂકીને મોટા બાળકોએ નાના બાળકોને પોતાની વાર્તા યોગ્ય હાવભાવ સાથે મોટેથી સંભળાવી. શાળાના હોલમાં એક સુંદર 'વાર્તા-ગૅલેરી' (Story Gallery) નું આયોજન કરાયું હતું.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૧૪: પરંપરાગત રમતો મહોત્સવ
બાળકોના સર્વાંગી શારીરિક વિકાસ, સ્ફૂર્તિ, ટીમવર્ક (Teamwork) અને આજના મોબાઇલ તથા સ્ક્રીનના યુગમાં આપણી વિસરાતી જતી દેશી અને પરંપરાગત રમતોના જતન માટે આજે શાળાના વિશાળ મેદાનમાં ભવ્ય 'પરંપરાગત રમતો મહોત્સવ' અત્યંત ઉત્સાહભેર યોજાયો. ગામના કેટલાક વડીલો અને સ્પોર્ટ્સમાં રસ ધરાવતા વાલીઓના માર્ગદર્શનથી નાના બાળકોએ સંતાકૂકડી, પકડદાવ, આંધળો પાટો, રૂમાલ ચોર અને તાળી-ગીત જેવી સાદી પણ શારીરિક કસરત કરાવતી રમતોના નિયમો શીખીને જૂથમાં રમી. મોટા વિદ્યાર્થીઓએ ગિલ્લી-દંડા, કબડ્ડી, લંગડી, ખો-ખો અને ગોટી જેવી થોડી જટિલ રમતો રમીને તેનો સ્કોર બોર્ડ પર જાતે લખ્યો અને જીત-હારના તફાવતની ગણતરી કરી 'રમતોનું ગણિત' કાઢ્યું. નાના બાળકો માટે મોટા વિદ્યાર્થીઓએ વિશેષ રમતો ગોઠવી હતી અને રેફરી (નિર્ણાયક) ની તટસ્થ ભૂમિકા ભજવી હતી. આ સંયુક્ત રમત-મેદાન સત્રથી બાળકોમાં ખેલદિલી (Sportsmanship), હાર પચાવવાની શક્તિ, એકબીજાને મદદ કરવાની ભાવના અને નિયમ-પાલનની ભાવના ખૂબ દ્રઢ થઈ. શિક્ષકો સહિત સૌએ ખૂબ મજા કરી.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો
દિવસ ૧૫: સમાપન પ્રદર્શન
આપણા શાનદાર અને જ્ઞાનવર્ધક ૧૫ દિવસીય FLN (Foundational Literacy and Numeracy) પખવાડિયાના અત્યંત સફળ અને ભવ્ય સમાપન નિમિત્તે આજે શાળા કક્ષાએ 'સમાપન પ્રદર્શન' (Grand Exhibition) યોજવામાં આવ્યું હતું. આખા પખવાડિયા દરમિયાન બાળકોએ જાતે મહેનત કરીને તૈયાર કરેલ પોતાનું મનપસંદ કામ, બનાવેલા આકર્ષક ચાર્ટ, કાગળના મોડેલ્સ, માટીકામ અને વેસ્ટમાંથી બનાવેલી બેસ્ટ વસ્તુઓને નાના સ્ટોલ પર સુવ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવીને તેનું મુલાકાતીઓ સમક્ષ ડર્યા વિના ટૂંકું અને સ્પષ્ટ વર્ણન કર્યું. આજના આ વિશેષ અને ગૌરવપૂર્ણ દિવસે માતા જૂથ, વાલીઓ, એસ.એમ.સી. (SMC) સભ્યો, સરપંચશ્રી અને સમુદાયના અગ્રણીઓને વિશેષ આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમણે બાળકોના કાર્યને ખૂબ બિરદાવ્યું. શાળા-મેળાના આયોજનમાં મોટા બાળકોએ સ્વયંસેવક તરીકે ઉત્સાહપૂર્વક મદદ કરી અને વાલીઓને માર્ગદર્શન આપી સ્ટોલની મુલાકાત કરાવી. પખવાડિયા દરમિયાનના પોતાના પ્રિય ૩ અનુભવો અને નવી શીખેલી બાબતો પર બાળકોએ પ્રતિબિંબ લેખન (Reflection Writing) કર્યું. અંતે મૌખિક-લેખિત રજૂઆત, આત્મ-મૂલ્યાંકન, આત્મવિશ્વાસ અને નેતૃત્વ ગુણો સાથે સહભાગિતા દર્શાવતો ભવ્ય સમાપન સમારોહ સંપન્ન થયો.
📸
ફોટો ૧ ઉમેરો
📸
ફોટો ૨ ઉમેરો