નાગરિકશાસ્ત્ર | વિધાનસભા, રાજ્યપાલ, મુખ્યમંત્રી, કારોબારી અને જાહેર આરોગ્ય સેવાઓ
👉 ગુજરાતની વિધાનસભામાં સભ્યસંખ્યા ૧૮૨ છે.
👉 રાજ્યની ધારાસભાના ઉપલા ગૃહને વિધાનપરિષદ કહે છે.
👉 ગુજરાતની વિધાનસભા ભવનનું નામ વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ વિધાનસભા ભવન (ગાંધીનગર) છે.
👉 વિધાનસભાની ચૂંટણી દર પાંચ (૫) વર્ષે થાય છે.
👉 દર્દીને તાત્કાલિક સેવા મળે તે માટે ગુજરાતમાં ૧૦૮ (ઇમરજન્સી એમ્બ્યુલન્સ સેવા) યોજના છે.
👉 ખોટું (✗)
(સ્પષ્ટતા : આ યોજના ગુજરાત રાજ્ય સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.)
👉 ખોટું (✗)
(સ્પષ્ટતા : દિલ્હી એ પૂર્ણ રાજ્ય નથી પરંતુ રાષ્ટ્રીય રાજધાનીનો વિશેષ દરજ્જો ધરાવતો કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે.)
👉 ખરું (✔)
👉 ખરું (✔)
👉 ખોટું (✗)
(સ્પષ્ટતા : વિધાનસભા કાયમી ગૃહ નથી, તેની મુદત ૫ વર્ષની હોય છે; વિધાનપરિષદ કાયમી ગૃહ છે.)
👉 ઉત્તર : ખરડો (વિધેયક) વિધાનસભામાં ત્રણ વાંચનમાંથી પસાર થઈ બહુમતીથી મંજૂર થયા બાદ રાજ્યપાલની સહી (મંજૂરી) મળતાં તે કાયદો બને છે.
👉 ઉત્તર : રાજ્ય સરકારનાં ત્રણ મુખ્ય અંગો છે : (૧) ધારાસભા (વિધાનસભા), (૨) કારોબારી અને (૩) ન્યાયતંત્ર (વડી અદાલત).
👉 ઉત્તર : રાજ્યપાલ (Governor) વિધાનસભામાં બહુમતી ધરાવતા પક્ષના નેતાની નિમણૂક મુખ્યમંત્રી તરીકે કરે છે.
👉 ઉત્તર : વિધાનસભામાં વિધાનસભ્યો અધ્યક્ષ (સ્પીકર) ના માધ્યમથી મંત્રીઓને કે મુખ્યમંત્રીને પ્રશ્નો પૂછી શકે છે.
👉 ઉત્તર : બંધારણીય કટોકટી કે રાષ્ટ્રપતિ શાસન દરમિયાન રાજ્યનો સંપૂર્ણ વહીવટ રાજ્યપાલ સંભાળે છે.
👉 ઉત્તર :
રાજ્યની કારોબારીમાં રાજ્યપાલ, મુખ્યમંત્રી અને મંત્રીમંડળનો સમાવેશ થાય છે. ચૂંટણી પછી બહુમતી પક્ષના નેતાને રાજ્યપાલ મુખ્યમંત્રી તરીકે નિયુક્ત કરે છે અને તેમની ભલામણથી પ્રધાનોનું મંત્રીમંડળ રચાય છે. ચૂંટાયેલા મંત્રીઓને 'રાજકીય કારોબારી' અને તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ કાયમી નોકરી કરતા IAS, સચિવો જેવા અધિકારીઓને 'વહીવટી કારોબારી' કહેવામાં આવે છે.