નાગરિકશાસ્ત્ર | લિંગભેદ નાબૂદી, બાળઉછેર, રૂઢિગત માન્યતાઓ અને નારી સશક્તિકરણ
👉 જાતિગત ભિન્નતાની અસર મોટે ભાગે ગામડાં (ગ્રામીણ વિસ્તારો) માં જોવા મળે છે.
👉 ઈ.સ. ૨૦૧૧ની વસ્તીગણતરી મુજબ ભારતમાં પ્રતિ હજાર (૧૦૦૦) પુરુષો સામે સ્ત્રીઓનું પ્રમાણ ૯૪૩ (943) હતું.
👉 ઉત્તર : આપણા સમાજમાં રૂઢિગત માન્યતાઓને કારણે બાળઉછેરમાં દીકરા-દીકરી વચ્ચે ખોરાક, કપડાં, રમતગમતનાં સાધનો, હરવા-ફરવા અને શિક્ષણ મેળવવામાં સ્પષ્ટ ભેદભાવ જોવા મળે છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કન્યાઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવામાં કે નિર્ણયો લેવામાં મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.
👉 ઉત્તર : ઘરકામમાં રસોઈ બનાવવી, વાસણ સાફ કરવાં, કપડાં ધોવાં કે નાના ભાઈ-બહેનને સાચવવાની જવાબદારી મોટેભાગે કન્યાઓને સોંપવામાં આવે છે; જ્યારે બહારનાં કામો, સાયકલ કે બાઇક શીખવવામાં અને બહાર હરવા-ફરવા માટે છોકરાઓને વધુ પ્રાથમિકતા અને છૂટછાટ આપવામાં આવે છે.
👉 ઉત્તર : જૂની રૂઢિગત પરંપરાઓ અને માનસિકતાને કારણે પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ થાય તેમાં કન્યાઓ કરતાં છોકરાઓની સંખ્યા વધારે જોવા મળતી હતી (કારણ કે ઘણી કન્યાઓને ઘરકામ કે નાની વયે ભણવામાંથી ઉઠાડી લેવામાં આવતી હતી).
👉 ઉત્તર : મહિલા સશક્તીકરણ માટે સરકાર મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવા પશુપાલન, ગૃહઉદ્યોગો અને નાના વેપારો માટે સબસિડીયુક્ત લોન આપે છે. 'સ્ટાર્ટઅપ ઇન્ડિયા' અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' હેઠળ મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને પ્રોત્સાહન અપાય છે. ઉપરાંત, કન્યાઓ માટે મફત શિક્ષણ, હોસ્ટેલ સુવિધા અને વિશેષ શિષ્યવૃત્તિ યોજનાઓ ચલાવવામાં આવે છે.
👉 ઉત્તર : રૂઢિગત સામાજિક માન્યતાઓને લીધે આજે પણ સૈન્ય (આર્મી), પોલીસ દળ, ડ્રાઇવિંગ, ભારે મશીનરી ઉદ્યોગો, ખનન ક્ષેત્ર અને ઉચ્ચ ટેકનિકલ નોકરીઓમાં પુરુષોની સરખામણીએ મહિલાઓ ઓછી જોવા મળે છે.
👉 ઉત્તર : દેશના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામમાં મહાત્મા ગાંધીજીની આગેવાની હેઠળના અહિંસક આંદોલનો, દાંડીકૂચ અને સવિનય કાનૂનભંગમાં ગુજરાત સહિત દેશભરની મહિલાઓ કસ્તૂરબા ગાંધી સાથે ખભેખભા મિલાવીને પ્રભાતફેરી, ધરણાં અને જેલવાસ વેઠીને સક્રિયપણે જોડાઈ હતી.